( 1 ) ادوار دعوت و مراحل آن دوران دعوت پيامبر - سلام اللّه تعالى عليه - دو مرحله است : 1 - دوران مكه ، حدود سيزده سال . 2 - دوران مدينه ، ده سال تمام . هر كدام از اين دو دوره ، مراحل و ويژگيهاى خاصى دارد كه از همديگر متمايز مىگردد و با دقّت نظر ، اين دو دوره - به روشنى - ظاهر مىشود . دوران مكه سه مرحله دارد : 1 - مرحلهء دعوت پنهانى ، به مدت سه سال . 2 - مرحلهء دعوت آشكار از اهل مكه ، از آغاز سال چهارم بعثت تا آخر سال دهم . 3 - مرحلهء دعوت آشكار از مردم خارج از مكه و انتشار آن ، از اواخر سال دهم تا هجرت حضرت به مدينه . بيان دوران مدينه - ان شاء اللّه - در جاى خود خواهد آمد . جهاد جهت دعوت به سوى حق ( 2 ) مرحلهء اول سه سال دعوت نهانى : واضح است ، مكه مركز و كانون دين مردم عرب و خدمتكارى و پرده‌دارى كعبه و بندگى بتها و اصنام نزد ساير عرب ، بوده است . پس براى رسيدن به هدف و سامان دادن نابسامانيها ، فشار در داخل مكه ، بيشتر از خارج آن مشهود بود . در اين صورت ، براى دعوت به توحيد ، تصميم و ارادهء محكم و استوارى لازم بود كه آزارها و فشارهاى دشمنان ، آن را سست و درمانده نگرداند و از پاى درنياورد . حكمت خردمندانه اقتضا نمود تا سرآغاز فرمان دعوت ،